Ciekawostki astronomiczne
- Łyżeczka materii na białym karle ma masę jednej tony?
- W zależności o temperatury powierzchniowej gwiazdy mają różne kolory?
- Data obchodów świąt Wielkiejnocy jest ściśle związana z pełnią księżyca?
- Na półkuli południowej podczas astronomicznego lata trwa kalendarzowa zima?
- W całej Unii Europejskiej występuje zmiana czasu?
- Najdłuższy pobyt w kosmosie trwał 747 dni?
- Najstarszy człowiek w kosmosie miał 77 lat?
- Pierwszy ślad stopy Neila Armstronga na Księżycu będzie prawdopodobnie za milion lat wyglądał tak samo jak w 1969 roku?
- Galileusz błędnie sądził, że na Księżycu są oceany?
- W Układzie Słonecznym są dwie planety dolne i pięć górnych?
- W Układzie Słonecznym są cztery planety wewnętrzne i cztery planety zewnętrzne?
- Astronomię można studiować na sześciu polskich uniwersytetach?
- Rok świetlny to jednostka odległości?
- Podróż ze Słońca do Ziemi zajmuje światłu około 8 minut i 31 sekund?
- Jest 88 gwiazdozbiorów?
- Największym księżycem w całym Układzie Słonecznym jest jowiszowy Ganimedes?
- Słońce świeci już około 5 miliardów lat i tyleż samo czasu będzie jeszcze świecić?
Autor: Róża Chojnacka
Czy wiesz, że...
Łyżeczka materii na białym karle ma masę jednej tony?
Gęstość materii, z jakiej jest utworzona gwiazda jest rzędu 109 kg/m3. Białe karły pod względem rozmiarów zbliżone są do rozmiarów Ziemi, natomiast ich masy zawarte są w przedziale od 0,4 do 1,4 mas Słońca.
W zależności o temperatury powierzchniowej gwiazdy mają różne kolory?
Powierzchnie najgorętszych, niebieskobiałych gwiazd osiągają temperaturę 50 tysięcy kelwinów; gwiazdy białe mają temperaturę około 10 tysięcy kelwinów; gwiazdy żółte są rozgrzane mniej więcej do 6000 K, zaś temperatury najchłodniejszych gwiazd czerwonych zawarte są w przedziale 2500-3000K. Temperatury powierzchniowe kilku dobrze znanych gwiazd podaje tabelka.
| Rigel | białoniebieski | 11550 K |
| Wega | biała | 9960 K |
| Słońce | żółte | 5800 K |
| Arktur | pomarańczowy | 4420 K |
| Betelgeza | czerwona | 3450 K |
Data obchodów świąt Wielkiejnocy jest ściśle związana z pełnią księżyca?
Niedziela Zmartwychwstania przypada w pierwszą niedzielę po pierwszej pełni księżyca po równonocy wiosennej 21 marca. Od daty Wielkiej Niedzieli obliczamy inne daty związane z rokiem liturgicznym, np:
- Środa Popielcowa, pierwszy dzień Wielkiego Postu, przypada 40 dni (nie licząc niedziel, które są pamiątką Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa) przed Wielkanocą
- Niedziela palmowa przypada 7 dni przed Wielkanocą
- Wielki Czwartek przypada 3 dni przed Wielkanocą
- Wielki Piątek 2 dni przed Wielkanocą
- Wielka Sobota w przeddzień Wielkanocy
- Wniebowstąpienie 40 dni po Wielkanocy (czwartek)
- Zesłanie Ducha Świętego 50 dni po Wielkanocy
Na półkuli południowej podczas astronomicznego lata trwa kalendarzowa zima?
Astronomiczne pory roku są wyznaczane na podstawie rocznego cyklu zmian oświetlenia Ziemi i są jednakowe dla całej kuli ziemskiej. Natomiast kalendarzowe pory roku są związane z ilością energii słonecznej docierającej do powierzchni Ziemi. Ponieważ ilość tej energii jest różna dla półkuli północnej i południowej, więc pory roku kalendarzowe na półkuli północnej pokrywają sie z porami astronomicznymi, a na półkuli południowej są przesunięte o pół roku względem pór astronomicznych.
W całej Unii Europejskiej występuje zmiana czasu?
W całej Unii Europejskiej o 1:00 czasu uniwersalnego (w Polsce o 2:00 czasu lokalnego) w ostatnią niedzielę marca zegary przestawia się godzinę do przodu (w Polsce o 3:00 czasu lokalnego), a w ostatnią niedzielę października, o godzinę do tyłu.
Najdłuższy pobyt w kosmosie trwał 747 dni?
Rekord należy do Rosjanina Siergieja Wasiljewicza Awdiejewa urodzonego w 1956 roku. Czas ten jest jednak rozłożony na trzy misje w latach: 1992/93, 1995/96 oraz 1998/99.
Najstarszy człowiek w kosmosie miał 77 lat?
29 października 1998 roku na pokładzie promu Discovery poleciał w kosmos senator amerykański, 77-letni John Lenn.
Pierwszy ślad stopy Neila Armstronga na Księżycu będzie prawdopodobnie za milion lat wyglądał tak samo jak w 1969 roku?
Erozja na Księżycu, powodowana głównie przez bombardowanie mikrometeorytami, jest znacznie powolniejsza niż ziemska erozja wywołana wodą i powietrzem.
Galileusz błędnie sądził, że na Księżycu są oceany?
Gdy Galileusz po raz pierwszy skierował swój teleskop w stronę Księżyca, błędnie sądził, że ogromne, względnie gładkie i ciemne powierzchnie, które ujrzał, to oceany. Nazwał je morzami, np. Morze Nektaru, morze Jasności czy Ocean Burz. Misje księżycowe nie znalazły wody na powierzchni naszego satelity. Księżycowe morza są w rzeczywistości pokładami zastygłej lawy, zwierającej bazalt, skałę powstającą w trakcie schładzania sie płynnej lawy wulkanicznej.
W Układzie Słonecznym są dwie planety dolne i pięć górnych?
Planety dolne, obiegające Słońce wewnątrz orbity Ziemi, to Merkury i Wenus. Planety górne, leżące na zewnątrz orbity Ziemi, to: Mars, Jowisz, Saturn, Uran i Neptun. Planety dolne i górne różnią się ze względu na ich warunki obserwacyjne. Między innymi nie można zobaczyć z Ziemi przejścia na tle Słońca żadnej z planet górnych, zaś planety dolne nigdy nie znajdą się w opozycji.
W Układzie Słonecznym są cztery planety wewnętrzne i cztery planety zewnętrzne?
Planeta wewnętrzna to planeta, której orbita leży w wewnętrznym obszarze rozpatrywanego systemu planetarnego. W przypadku Układu Słonecznego, planetami wewnętrznymi są: Merkury, Wenus, Ziemia, Mars. Zakłada się, że planety wewnętrzne są niewielkie i skaliste, zbudowane z ciężkich pierwiastków, podczas gdy planety zewnętrzne (Jowisz, Saturn, Uran i Neptun) to gazowe giganty otoczone przez pasy asteroid.
Astronomię można studiować na sześciu polskich uniwersytetach?
Są to: Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Uniwersytet Wrocławski, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytet Gdański i Uniwersytet Zielonogórski.
Rok świetlny to jednostka odległości?
Jest to odległość jaką pokonuje światło w próżni w czasie jednego roku.
Podróż ze Słońca do Ziemi zajmuje światłu około 8 minut i 31 sekund?
Dla porównania światło potrzebuje około sekundy na podróż z Ziemi na Księżyc, a najbliższa znana gwiazda, Proxima Centauri jest położona w odległości 4,22 lat świetlnych od Układu Słonecznego.
Jest 88 gwiazdozbiorów?
W 1928 roku ostateczna listę 88 gwiazdozbiorów oraz ich granice zatwierdziła Międzynarodowa Unia Astronomiczna. Do tego czasu przez stulecia granice między gwiazdozbiorami pozostawały płynne i zależały przede wszystkim od osób, które je opisywały bądź przedstawiały na mapach.
Największym księżycem w całym Układzie Słonecznym jest jowiszowy Ganimedes?
Odkrycie Ganimedesa przypisywane jest zwyczajowo Galileuszowi (1564-1642), który skierował na Jowisza skonstruowaną przez siebie lunetę i dostrzegł w pobliżu tej planety cztery stale zmieniające swe położenie „gwiazdy”. Były to Io, Europa, Ganimedes i Kallisto.
Słońce świeci już około 5 miliardów lat i tyleż samo czasu będzie jeszcze świecić?
Tak, jesteśmy na półmetku ewolucji Słońca i kiedyś nastąpi ten długo zapowiadamy „koniec świata”. Przypuszcza się, że Słońce powstało około 4,6 miliarda lat temu. Gdy zapasy wodoru wyczerpią się, co nastąpi za mniej więcej kolejne 5 mld lat, Słońce zmieni się w czerwonego olbrzyma, po czym odrzuci zewnętrzne warstwy, przeistaczając się w białego karła. Przez wiele miliardów lat będzie stygł, aż stanie się czarnym karłem.